Maria Sibylla Merian en de Tuin der Lusten

Dit jaar is het 300 jaar geleden dat de wetenschapster en kunstenares Maria Sibylla Merian (1647 – 1717) overleed. Voor het Cromhouthuis (in één van de mooiste Amsterdamse grachtenhuizen) een aanleiding om de expositie “De Schatkamercollectie: Werken van Maria Sibylla Merian” te organiseren.
20170423_164208
Vormgevers van The Wunderkammer maakten er een feest van voor alle zintuigen.
20170423_164225
Voor een vrouw van haar tijd was Maria zeer uitzonderlijk. Zij werd in 1647 in het Duitse Frankfurt geboren als eerste kind in een kosmopolitisch kunstenaarsgezin en vestigde zich in 1691 als gescheiden vrouw met haar dochters in Amsterdam. Zij was onafhankelijk en had moderne opvattingen, ook over haar natuuronderzoek. Zo wilde ze de dieren die ze onderzocht in hun natuurlijke omgeving zien.
20170423_153001
Paradoxaal genoeg maakte zij tevens deel uit van de streng religieuze leefgemeenschap van de Labadisten, gevestigd op slot Waltastate in Wiewerd (Friesland) Het was in deze commune niet toegestaan om kunst te maken.
20170423_162450
Maria verhuisde naar Amsterdam, omdat de commune financieel in zwaar weer was geraakt en de leden gevraagd werd om weer voor hun eigen inkomen te gaan zorgen. In Amsterdam kreeg Maria vooral door haar rupsenboek snel contact met andere natuurliefhebbers en -onderzoekers, zoals Steven Blankaart, waardoor ze ook toegang kreeg tot volières, rariteitenkabinetten en oranjerieën van rijke particulieren zoals de burgemeester van Amsterdam, Nicolaas Witsen, en Frederik Ruysch, met zeldzame vogels en planten.
20170423_164154
Ze zette in Amsterdam onder haar eigen naam een bedrijfje op dat onder meer pigmenten, penselen, geprepareerde insecten en dieren op sterk water verkocht. Haar oudste dochter, Johanna Helena Graff, was gehuwd met Jacob Hendrik Herolt, een Labadistische broeder die handelscontacten had met Suriname. In 1699 maakte Maria op 52-jarige leeftijd een reis naar Suriname samen met haar jongste dochter, Dorothea Maria Graff. De bootreis duurde in die tijd twee maanden. Vanuit de hoofdstad Paramaribo trokken de vrouwen in diverse excursies het binnenland in. Maria documenteerde alles wat ze over de metamorfose van tropische insecten kon ontdekken en maakte een groot aantal tekeningen en aquarellen. In 1701 werd ze echter ziek en moest samen met haar dochter naar huis terugkeren. Maria was zonder meer de beste planten- en dierenschilderes van haar tijd.
20170423_153307
Een typisch fenomeen in de zeventiende en achttiende eeuw: rariteiten. Menig grachtenhuisbewoner bezat een ‘rariteitenkabinet’: een kamer met daarin een ‘kunstkast’ vol deurtjes en laadjes, die een schat aan zeldzaamheden verborgen: bijzondere natuurverschijnselen, exotische voorwerpen en virtuoze ‘artefacten’, door mensenhanden gemaakt. De inhoud van het rariteitenkabinet weerspiegelde de wereld zoals die toen bekend was.
Voordat bezoekers van de familie Cromhout de Grote Salon mochten betreden, werden ze opgevangen in de Antichambre. Hier is ook het rariteitenkabinet te vinden. (met excuses voor de slechte kwaliteit van de foto)
20170423_153339
Op de bovenste verdiepingen bevindt zich het Bijbels Museum, ontmoetingsplaats van Bijbel, kunst en cultuur. Omringd door de geuren van nardus, mirre en andere specerijen veranderde de tulpentuin op mysterieuze wijze in de Tuin der Lusten uit het Hooglied:
Hij: Zusje, bruid, een besloten hof ben je, een gesloten tuin, een verzegelde bron. Aan jou ontspruit een boomgaard vol granaatappels met een overvloed aan vruchten, hennabloemen, nardusplanten, nardus en saffraan, kalmoes en kaneel, wierookbomen, allerlei soorten, mirre, aloë, balsems, allerfijnst.
Zij: Ontwaak, noordenwind! Kom, zuidenwind! Waai door mijn hof, laat zijn balsems geuren. Mijn lief moet in zijn hof komen, laat hij daar zijn zoete vruchten proeven…….
20170423_155115
Het Bijbels Museum heeft een aantal bijzondere Egyptische voorwerpen die in de 19de eeuw door Leendert Schouten zijn verworven om bij de tabernakel uit te stallen.
20170423_155542
20170423_155453
Naast stèles, sjabti’s, godenbeeldjes, canopen, scarabeeën en een sarcofaag, bezit het museum ook een complete mummie van een jonge vrouw.
Deze mummie is jonger dan altijd werd aangenomen. Tijdens röntgenonderzoek in het Röntgenologisch Instituut van de Vrije Universiteit concludeerden de wetenschappers dat zij niet stamt uit de 22ste dynastie (omstreeks 900 voor Christus) maar uit de tijd van Jezus. Dit is gebleken uit de manier waarop de mummie is geconserveerd. Het betreft een jonge vrouw, met een nog bijzonder gaaf gebit. En nu, tweeduizend jaar later, is zij op haar geheel eigen wijze voor ons een balsemdraagster.
20170423_155513

Een gedachte over “Maria Sibylla Merian en de Tuin der Lusten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s